Jakie części samochodowe nie mogą być używane? Wykaz zakazanych elementów 2025

• Jakie części samochodowe nie mogą być używane – lista
• Dlaczego nie można ponownie montować wybranych części?
• Co grozi za montaż zakazanych części używanych?
• Planowane zmiany w prawie – lista będzie krótsza czy dłuższa?

Czy można wykorzystać części używane w samochodzie?

Używane części samochodowe trafiają na rynek głównie z pojazdów poddanych demontażowi. Dotyczy to aut powypadkowych oraz wycofanych z eksploatacji. Następnie części używane są sprzedawane przez stacje demontażu, warsztaty, ale też giełdy motoryzacyjne i portale ogłoszeniowe. Dla wielu kierowców to tańsza alternatywa wobec nowych elementów. Jednak nie zawsze jest to opcja bezpieczna i zgodna z prawem. Dlatego warto wiedzieć, jakie części samochodowe nie mogą być używane, a muszą być nowe.

Żeby bardziej rozjaśnić sytuację, warto wyjaśnić, co różni podzespoły zakazane od zamiennych i zregenerowanych:

• Części zamienne – tzw. zamienniki, a więc fabrycznie nowe elementy, które zostały wyprodukowane przez niezależnych producentów. Dzięki unijnemu rozporządzeniu GVO (po angielsku MVBER), które reguluje rynek serwisu i części samochodowych, kierowcy mogą korzystać z niezależnych warsztatów i części zamiennych. Oznacza to, że takie elementy mogą być montowane w samochodzie bez utraty gwarancji. Aktualna wersja rozporządzenia obowiązuje od 1.06.2023 do 31.05.2028.
• Części regenerowane – elementy używane, które następnie zostały profesjonalnie odnowione i przywrócone do pełnej sprawności technicznej. Takie części stają się legalne, o ile regeneracja spełnia normy producenta.
• Części zakazane do ponownego użycia – określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 2005 roku. W tej grupie znajdują się m.in. poduszki powietrzne, klocki hamulcowe czy katalizatory. Montaż tych części jest niezgodny z prawem, głównie ze względu na kwestie bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Za złamanie przepisów grożą grzywny finansowe.

Teraz widać wyraźnie, że nie wszystkie części z drugiej ręki są zakazane. Bardzo liczne elementy pochodzące z demontażu dają możliwość ponownego zamontowania w samochodzie. Natomiast istnieje lista wyjątków, których nie można ponownie wykorzystać.

Przeczytaj też: “Motowarsztat – jak zarządzać warsztatem samochodowym?”

Lista części zakazanych do ponownego montażu

Polskie przepisy jasno określają, jakie części samochodowe nie mogą być używane ponownie. Lista znajduje się w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 28 września 2005 r. W zestawieniu znajdują się części, których ponowny montaż zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub środowisku.

Układ hamulcowy:

• klocki i szczęki hamulcowe;
• tarcze i bębny hamulcowe;
• przewody, uszczelnienia i elastyczne elementy układu hamulcowego.

Elementy bezpieczeństwa czynnego i biernego:

• poduszki powietrzne, napinacze pasów bezpieczeństwa i aktywatory pirotechniczne;
• jednostki sterujące systemami bezpieczeństwa (ABS, ESP, airbag);
• fotele zintegrowane z pasami lub poduszkami powietrznymi;
• układ blokady kierownicy i immobilisery.

Elektronika i instalacje:

• urządzenia alarmowe i przeciwwłamaniowe;
• czujniki i moduły sterujące systemów bezpieczeństwa;
• instalacje gazowe LPG/CNG (butle, reduktory, zawory).

Układ paliwowy i wydechowy:

• przewody paliwowe i elementy uszczelniające;
• katalizatory, filtry cząstek stałych (DPF/FAP);
• tłumiki wydechu i elementy mocujące.

Elementy eksploatacyjne i dodatkowe:

• filtry jednorazowe (oleju, powietrza, paliwa);
• pióra wycieraczek;
• kondensatory zawierające PCB;
• zawory recyrkulacji spalin (EGR).

Pełną listę można znaleźć w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz.U. 2005 nr 201 poz. 1666).

Przeczytaj też: “Leżanka warsztatowa – rodzaje, parametry, jak wybrać?”

Jakie są kary za montaż używanych części z listy zakazanych?

Decyzja o montażu zakazanych części zamiennych jest ryzykowna nie tylko ze względów bezpieczeństwa. Ponadto właściciel takiego pojazdu lub warsztat, który zdecydował się na jej montaż, ryzykuje grzywną, a nawet odpowiedzialnością cywilną. Przynajmniej teoretycznie, ponieważ w praktyce przepisy są martwe, a kontrole takich elementów bardzo rzadkie. Najsurowsze konsekwencje finansowe mogą mieć miejsce w przypadku kolizji lub poważnego wypadku.

Za naruszenie prawa w tej formie przepisy przewidują następujące sankcje:

• Grzywna – za montaż w pojeździe części, które nie mogą być ponownie użyte, grozi kara finansowa w wysokości do 3000 zł. Grzywna może być nałożona podczas kontroli policyjnej lub inspektoratu transportu drogowego.
• Odpowiedzialność cywilna – w przypadku kolizji, wypadku lub szkody, która została spowodowana przez wadliwą część używaną, kierowca lub warsztat mogą odpowiadać finansowo. W takiej sytuacji towarzystwo ubezpieczeniowe może też odmówić wypłaty odszkodowania lub wystąpić z regresem wobec osoby winnej szkody.
• Ryzyko utraty gwarancji – jeżeli samochód nadal jest objęty gwarancją producenta, wykrycie zakazanej części może spowodować odmowę naprawy w ramach ochrony gwarancyjnej.

Czy regenerowane części samochodowe są legalne?

Wyżej wyjaśniono, co różni części używane od poddanych regeneracji. Te ostatnie to elementy wymontowane z pojazdu, wobec których zastosowano specjalistyczny proces przywracania do pełnej sprawności technicznej. Najczęściej regeneracji poddaje się turbosprężarki, alternatory czy zaciski hamulcowe.

Części zregenerowane mają wymienione zużyte podzespoły, które następnie przechodzą testy i otrzymują gwarancję. To duża różnica wobec elementów wymontowanych z pojazdu i montowanych – jeżeli nie znajdują się na liście części zakazanych – w drugim aucie, bez specjalnej obróbki i często weryfikacji stanu technicznego.

Mimo to regeneracja używanych części, chociaż nie jest prawnie zakazana, nie została jasno określona w przepisach. Wielokrotnie nieuregulowany status prawny skutkuje problemami i komplikuje obrót takimi częściami. Zdarza się, że części zregenerowane traktuje się jak elementy używane i odpad. W związku z tym Ministerstwo Infrastruktury i Główny Inspektorat Ochrony Środowiska analizują, jak dostosować regulacje do gospodarki o obiegu zamkniętym. Od wielu lat apeluje o to branża motoryzacyjna.

Przeczytaj też: “Ile kosztuje założenie warsztatu samochodowego?”

Czy przepisy mogą się zmienić w 2025 roku?

To, jakie części samochodowe nie mogą być używane i ponownie zamontowane w pojeździe, reguluje dość stare rozporządzenie. Dlatego możliwe, że lista zakazanych elementów samochodowych w Polsce, które pochodzą z drugiej ręki, będzie zaktualizowana.

Apeluje o to branża. Poczyniono nawet odpowiednie kroki. W tym celu w listopadzie 2023 r. Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych (SDCM) zwróciło się do Ministerstwa Infrastruktury o zmianę rozporządzenia z 2005 r. Organizacja zaproponowała, żeby wyłączyć z zakazu elementy profesjonalnie zregenerowane, których parametry techniczne są porównywalne do jakości nowych części. Dzięki temu elementy nie miałyby negatywnego wpływu na bezpieczeństwo.

Ministerstwo Infrastruktury odniosło się do prośby branży. W lutym 2024 r. poinformowano, że rozpoczęto analizę w kontekście ograniczenia listy zakazanych części używanych. W konsekwencji nowe rozporządzenie pozwoliłoby na handel oraz stosowanie zregenerowanych i bezpiecznych części zamiennych, co byłoby korzystne dla gospodarki o obiegu zamkniętym.

Przeczytaj też: “Program do warsztatu samochodowego – przegląd aplikacji, która najlepsza?”

Podsumowując, przepisy dotyczące używanych części samochodowych w Polsce są jasne i precyzyjne. Istnieje lista elementów, których nie można ponownie wykorzystać. Równocześnie rośnie liczba części zregenerowanych odzyskujących fabryczne parametry techniczne. Nic dziwnego, że branża domaga się zmian przepisów i rozróżnienia obu rodzajów części używanych.

To logiczne, natomiast na ten moment nie ruszył żaden oficjalny projekt legislacyjny, który zmieniałby te zasady. Nie ma również nowego rozporządzenia zmieniającego listę zakazanych części. Dla kierowców oznacza to jedno. Przed zakupem używanej części warto sprawdzić, czy dany element nie znajduje się na liście zakazanej. Pozwoli to uniknąć grzywny i potencjalnych problemów w razie wypadku czy kontroli, nawet jeżeli ryzyko jest niewielkie. Natomiast przy samym zakupie części samochodowych warto skorzystać z numeru VIN. To bowiem gwarancja, że element jest kompatybilny z konkretnym egzemplarzem.

zdjęcie: zakazane używane części samochodowe (https://pixabay.com/photos/man-car-repair-car-repair-362150/)
wideo: kanał “motowarsztat” w serwisie YouTube