Bezpieczniki w samochodzie – rodzaje, oznaczenia, sprawdzenie, wymiana

Jak działają bezpieczniki samochodowe?

W pierwszej kolejności musimy odpowiedzieć sobie na pytanie, po co są bezpieczniki w samochodzie i jaka jest zasada ich działania. Tak więc stosuje się je w określonym celu, a więc zabezpieczeniu auta przed poważnymi awariami. Dzięki nim urządzenia elektryczne pracują prawidłowo (np. oświetlenie kabiny, klakson, alternator, pompa paliwowa, elektrycznie sterowane szyby, ogrzewanie szyb, radio, wycieraczki itp.). Jeżeli jakiś bezpiecznik ulegnie przepaleniu, obsługiwany przez niego odbiornik prądu ulega wyłączeniu.

Co więcej, dzięki bezpiecznikom nie dochodzi do przegrzania instalacji, co może doprowadzić nawet do pożaru. Sama zasada działania bezpieczników w aucie jest prosta. Jeżeli miejsce ma zwarcie lub przeciążenie w instalacji, bezpieczniki przejmują na siebie zwiększony ładunek. W wyniku tego procesu bezpiecznik się przepala i następuje rozłączenie obwodu elektrycznego.

Przeczytaj też: “Check engine – co oznacza kontrolka silnika?”

Rodzaje i charakterystyka bezpieczników w samochodzie

Same bezpieczniki w aucie to niewielkie elementy zbudowane z dwóch metalowych nóżek połączonych metalową blaszką lub drucikiem. Połączenie jest zatopione w plastikowej obudowie.

Jako że w samochodzie jest wiele układów elektrycznych o zróżnicowanym natężeniu i napięciu, wyróżnia się różne bezpieczniki dopasowane do prądu, przed jakim mają one chronić dany układ. Główny podział obejmuje:

• mini bezpieczniki,
• normalne bezpieczniki,
• maxi bezpieczniki.

Bezpieczniki mini i normalne stosuje się w mniej obciążonych obwodach o natężeniu prądu do 25 A. Zalicza się do nich na przykład oświetlenie kabinowe, radio czy gniazdo zapalniczki. Występują one w kilku kolorach różnych w zależności od natężenia, tj.:

• 2 A –  szary,
• 3 A – fioletowy,
• 5 A – beżowy lub jasnobrązowy,
• 7,5 A – ciemnobrązowy,
• 10 A – czerwony,
• 15 A – niebieski,
• 20 A – żółty,
• 25 A – biały lub przezroczysty.

Z kolei bezpieczniki maxi zabezpieczają główne elementy układu elektrycznego. Można do nich zaliczyć na przykład akumulator, alternator czy rozrusznik. Również w tym przypadku odcień bezpiecznika jest różny w zależności od napięcia prądu, jaki może przejść przez ten element układu, tj.:

• 30 A – zielony,
• 40 A – pomarańczowy,
• 50 A – czerwony,
• 60 A – niebieski,
• 70 A – brązowy,
• 80 A – biały lub przezroczysty,
• 100 A – fioletowy.

Jeżeli chodzi o napięcie prądu, do wyboru mamy 12 V lub 24 V. Oprócz tego na rynku znajdziemy jeszcze bezpieczniki automatyczne, ale stosuje się je rzadko, ponieważ mają one dość wysoką cenę.

Gdzie znajdują się bezpieczniki w aucie?

Bezpieczniki samochodowe mogą znajdować się w kilku miejscach. Wszystko zależy od producenta i modelu auta. Sam pojazd może mieć jedną lub dwie skrzynki z bezpiecznikami. Szukać należy ich w następujących miejscach w samochodzie:

• bezpieczniki wysokoprądowe – pod maską w okolicach akumulatora;
• bezpieczniki niskoprądowe – pod deską rozdzielczą w okolicach nóg kierowcy;
• inne miejsca (np. w bagażniku, przed fotelem po stronie pasażera).

Jak sprawdzić bezpieczniki w samochodzie?

Wiemy już, jak wyglądają bezpieczniki samochodowe, jaka jest ich rola w instalacji elektrycznej auta i gdzie ich szukać. Niestety, wielu kierowców nie wie, jak sprawdzić, czy bezpieczniki samochodowe działają prawidłowo. Na szczęście można to zrobić na wiele sposobów, tj.:

• Test napięcia – ustawiamy odpowiednią podziałkę (np. 20 V) i przykładamy jeden przewód urządzenia do masy, drugi – do końcówki bezpiecznika, który znajduje się w gnieździe. Jeżeli test wskazuje napięcie ok. 12 V, bezpiecznik jest sprawny.
• Miernik elektryczny – sprawdzenie bezpieczników z użyciem multimetra jest bardzo proste. Ustawiamy go na 20 V, następnie czarną sondą urządzenia dotykamy masy samochodu, czerwoną – weryfikujemy bezpiecznik. Każde złącze powinno mieć takie samo napięcie. Jeżeli są one różne, bezpiecznik z napięciem odbiegającym od innych jest przepalony i nadaje się do wymiany.
• Rezystancja – ustawiamy na podziałce jednostkę Ohm w najniższej możliwej skali i przykładamy tester do obu styków. Wartość powinna wskazywać ok. 10 Ohm. Jeżeli na wyświetlaczu wyświetli się wartość 1 Ohm, dany bezpiecznik jest przepalony.
• Próbnik – przykładamy koniec testera napięcia do masy i włączamy zapłon, po czym przytykamy próbnik do końca każdego bezpiecznika. Jeżeli żarówka się zaświeci, bezpiecznik jest sprawny. Nie jest to doskonała metoda, ponieważ nie w każdym obwodzie elektrycznym można sprawdzić napięcie bez włączenia odbiornika.
• Sprawdzenie organoleptyczne – sprawdzenie bezpieczników przez wzrok i węch. Wyjmujemy bezpiecznik z gniazda, oglądamy go z każdej strony i wąchamy. Przepalony bezpiecznik ma przerwany drucik i charakterystyczny swąd przepalenia. Czasami widoczne jest również osmalenie w okolicach przerwanej części.

Jak wymienić przepalone bezpieczniki samochodowe?

Oczywiście na każdym bezpieczniku znajduje się informacja o natężeniu prądu. Dzięki temu po ich sprawdzeniu możemy dokonać wymiany przepalonego elementu. Wystarczy, że w jego miejsce wstawimy nowy bezpiecznik. Nie musimy w tym celu udawać się do mechanika. Wymiana przepalonego bezpiecznika jest szybka i prosta:

1. Lokalizujemy skrzynkę z bezpiecznikami.
2. Zdejmujemy pokrywę skrzynki (zwykle potrzebujemy do tego płaskiego śrubokrętu).
3. Szukamy bezpiecznika odpowiedzialnego za awarię (pomoże instrukcja na wewnętrznej stronie obudowy skrzynki z bezpiecznikami lub instrukcja samochodu).
4. Wyciągamy dany bezpiecznik przy pomocy specjalnego chwytaka (powinien on znajdować się w obudowie skrzynki z bezpiecznikami).
5. Sprawdzamy, czy bezpiecznik jest przepalony.
6. Jeżeli bezpiecznik jest uszkodzony, w jego miejsce z wykorzystaniem chwytaka wstawiamy nowy element (zawsze musi mieć on ten sam kolor i identyczne oznaczenia).
7. Palcem dociskamy górną część bezpiecznika.
8. Sprawdzamy, czy układ i odbiornik, za który odpowiada nowy bezpiecznik, działają właściwie.
9. Zamykamy obudowę skrzynki z bezpiecznikami.

Kluczowe jest, aby wstawić taki sam bezpiecznik. Nowy element nie może mieć zbyt wysokiego natężenia. Grozi to poważną awarią układu elektrycznego, a nawet pożarem całej instalacji. Jeżeli bezpiecznik będzie mieć zbyt małe natężenie, dany układ i odbiornik mogą nie działać prawidłowo.

Widać więc wyraźnie, że wymiana bezpieczników w samochodzie jest bardzo prosta. Najważniejsze, aby zlokalizować miejsce przepalonego elementu i sprawdzić, czy rzeczywiście jest on uszkodzony. Oczywiście obowiązkowo trzeba mieć wówczas w zapasie zestaw bezpieczników samochodowych o różnym natężeniu. W zależności od tego, jak bogaty jest to zestaw akcesoriów, zapłacimy za niego od kilku do kilkudziesięciu złotych.

Natomiast wizyta w warsztacie jest wskazana, jeżeli w niedługim czasie dany bezpiecznik znowu się przepali, a układ i odbiornik nie działają właściwie. Dzięki temu będziemy mogli uniknąć poważnej awarii instalacji elektrycznej, która pociągnie za sobą ogromne koszty naprawy.